
"Natürel sızma" ifadesi iki ayrı şey söylüyor ve ikisini ayırmak gerekiyor: natürel yağın nasıl elde edildiğini, sızma ise hangi asitlik kademesinde olduğunu anlatıyor.
Dayanak, Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (Tebliğ No: 2017/26), RG 17 Eylül 2017 – 30183.
Önce: zeytinyağı neyin yağıdır?
Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası çok dar bir tanım yapıyor:
"Zeytinyağı, sadece zeytin ağacı, Olea europaea L. meyvelerinden elde edilen yağlardır. Çözücü kullanılarak ekstrakte edilen veya reesterifikasyon işlemi ile doğal trigliserid yapısı değiştirilmiş yağlar ve diğer yağlarla karışımı bu tanımın dışındadır."
Üç dışlama birden yapılmış: çözücüyle çıkarılan yağ, kimyasal olarak yapısı değiştirilen yağ ve başka yağlarla karışım. Bunların hiçbiri "zeytinyağı" adını kullanamıyor.
Natürel olmanın şartı: yöntem
m.4/2-a: "Natürel zeytinyağı: Zeytin ağacı meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, sadece yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen; kendi kategorisindeki ürünlerin fiziksel, kimyasal ve duyusal özelliklerini taşıyan yağlardır. Çözücü veya kimyasal ya da biyokimyasal etkisi olan yardımcılar kullanılarak veya reesterifikasyonla elde edilen yağlar bu tanımın dışındadır."
Tanımın belirleyici yanı şu: natürellik yağın ölçülen bir özelliği değil, üretim yöntemine bağlı bir nitelik. Bir yağ ne kadar düşük asitli olursa olsun, çözücüyle elde edilmişse natürel sayılmıyor.
Tanımdaki "doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda" ifadesi de sıcaklığı sınırlıyor — ama tebliğ bu maddede sayısal bir sıcaklık değeri vermiyor.
Sızma ile birinci arasındaki fark
İkisi de natürel, ikisi de doğrudan tüketime uygun. Fark asitlik sınırında:
- Natürel sızma zeytinyağı (m.4/2-a-1): "Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan yağlar"
- Natürel birinci zeytinyağı (m.4/2-a-2): "Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olmayan yağlar"
Yani "natürel birinci", adının çağrıştırdığının aksine sızmadan daha üst bir kademe değil; asitlik sınırı daha geniş olan kademedir.
Üçüncü natürel kademe: doğrudan tüketilemeyen
m.4/2-a-3 — Ham zeytinyağı / Rafinajlık: "Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olan ve/veya duyusal ve karakteristik özellikleri bakımından doğrudan tüketime uygun olmayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağlar"
Buradaki "ve/veya" bağlacı önemli: bir yağ asitlik sınırını tutsa bile, duyusal özellikleri nedeniyle bu kademeye düşebiliyor. Yani ölçüt tek değil.
Bu yağ da natürel yöntemle elde edilmiştir — ama doğrudan tüketime uygun değildir. Yani "natürel" olmak, tek başına içilebilir olmak anlamına gelmiyor.
Tebliğin amacı ne diyor?
Tebliğin 1 inci maddesi amacı, zeytinyağları ve pirina yağlarının "tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi"ne ilişkin düzenlemeler olarak tarif ediyor. Yani tebliğ bir kalite sıralaması yapmaktan çok, hangi ürünün hangi adla piyasaya sunulabileceğini belirliyor.
Bunun tüketici açısından sonucu şu: şişenin üzerindeki ad keyfî bir tercih değil, ürünün karşılaması gereken bir tanım.
Bir sınır notu
Bu sayfa, etiketteki "ilk soğuk baskı" ve "soğuk sıkım" gibi ifadelerin şartlarını vermiyor. Bu ifadeler tebliğin etiketleme maddesinde düzenleniyor ve o madde bu çalışmada okunmadı. Benzer şekilde coğrafi işaret kullanımına ilişkin kural da yazılmadı.
Asitlik kademelerinin tamamı ve aralarındaki ilişki için zeytinyağı asitlik derecesi sayfasına, "zeytinyağı" adını hiçbir koşulda alamayan ürün için pirina yağı nedire, sofralık zeytinin ayrı bir tebliğle düzenlendiğini görmek için sofralık zeytin sınıflandırmasına, tebliğlerin hangi sistemin parçası olduğu için Türk Gıda Kodeksi nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Son kontrol: 18 Kasım 2026.
Bu Sayfada Ne Yok?
- "İlk soğuk baskı" ve "soğuk sıkım" ifadelerinin şartları yok; bu hükümler tebliğin etiketleme maddesinde ve o madde bu çalışmada okunmadı.
- Coğrafi işaret kullanımına ilişkin kural yok; aynı sebeple.
- Natürel yağların elde edilmesinde izin verilen azami sıcaklık değeri yok; tebliğin 4 üncü maddesi sayısal bir değer vermiyor.
- Ek-1 ve Ek-2 tablolarındaki değerler yok; ayrı dosyalarda olduğu için okunamadı.
- Katkı maddesi kullanımına ilişkin hükümler yok; ilgili madde okunmadı.
- Sağlık iddiası, beslenme önerisi veya tedavi edici etki yazılmaz.
- Fiyat, marka ve satın alma tavsiyesi yok.
- Astroloji ve fal içeriği yok; kişisel veri niteliğinde bilgi yazılmaz.
Sık Sorulan Sorular
Natürel zeytinyağı ne demek?
Tebliğin tanımına göre, zeytin meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, yalnızca yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon gibi mekanik veya fiziksel işlemlerle elde edilen yağ.
Natürel sızma ile natürel birinci arasındaki fark nedir?
İkisi de natürel ve doğrudan tüketime uygun. Fark asitlik sınırında: sızmada oleik asit cinsinden 100 gramda 0,8, birincide 2,0 üst sınırı geçerli.
Çözücüyle elde edilen yağ natürel sayılır mı?
Sayılmaz. Tanım, çözücü veya kimyasal ya da biyokimyasal etkisi olan yardımcılar kullanılarak veya reesterifikasyonla elde edilen yağları açıkça dışarıda bırakıyor.
Zeytinyağı başka yağlarla karıştırılabilir mi?
Tebliğin zeytinyağı tanımı, diğer yağlarla karışımı tanım dışında bırakıyor. Yani böyle bir ürün "zeytinyağı" adıyla piyasaya sunulamaz.
Ham zeytinyağı natürel değil mi?
Natürel yöntemle elde edilmiştir, ancak doğrudan tüketime uygun değildir. Tebliğ bunu asitliğin 2,0'ı aşması "ve/veya" duyusal ve karakteristik özellikler üzerinden tanımlıyor; rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun sayılıyor.
Düşük asitlik her zaman natürel sızma anlamına gelir mi?
Gelmez. Rafine zeytinyağının asitlik sınırı 0,3 ile natürel sızmanınkinden daha düşük, ama rafine yağ natürel sayılmıyor. Natürellik ölçülen bir değere değil, üretim yöntemine bağlı.
Kaynak: Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (Tebliğ No: 2017/26), m.1 ve m.4, RG 17/9/2017-30183. Metin 18 Kasım 2026'da açılıp okundu; etiketleme maddesi ile Ek-1 ve Ek-2 tabloları bu çalışmada okunmadı.






Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.