Reklam
Gerekli Bilgiler

Zeytinyağında Asitlik Derecesi Ne Anlama Gelir?

Asitlik, zeytinyağının adını belirleyen ölçüt. Oleik asit cinsinden 100 gramdaki gram olarak ölçülüyor ve her kademenin kendi üst sınırı var.

Zeytinyağında Asitlik Derecesi Ne Anlama Gelir?

Zeytinyağı şişesinde gördüğünüz "asitlik 0,3" gibi bir ifade bir pazarlama sözü değil; yağın hangi adla satılabileceğini belirleyen resmî ölçüt.

Dayanak, Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (Tebliğ No: 2017/26); 17 Eylül 2017 tarihli ve 30183 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Bu tebliğ, 7/8/2010 tarihli ve 27665 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2010/35 sayılı tebliği yürürlükten kaldırdı (m.20).

Asitlik nasıl ifade ediliyor?

Tebliğin kullandığı tam ifade şu: "serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda … gramdan fazla olmayan". Üç parça var:

  • Serbest yağ asitliği — yağdaki serbest hâldeki yağ asitlerinin miktarı
  • Oleik asit cinsinden — ortak bir birime çevrilerek ifade ediliyor, böylece farklı yağlar karşılaştırılabiliyor
  • Her 100 gramda gram — yani yüzde olarak

Dolayısıyla "asitlik 0,8" demek, 100 gram yağda oleik asit cinsinden 0,8 gram serbest yağ asidi bulunduğu anlamına geliyor.

Kademeler ve üst sınırları

Tebliğin 4 üncü maddesi her kademeyi asitlik üst sınırıyla birlikte tanımlıyor:

  • Natürel sızma zeytinyağı — doğrudan tüketime uygun, 0,8 gramdan fazla olmayan
  • Natürel birinci zeytinyağı — doğrudan tüketime uygun, 2,0 gramdan fazla olmayan
  • Ham zeytinyağı / Rafinajlık — 2,0 gramdan fazla olan ve/veya duyusal ve karakteristik özellikleri bakımından doğrudan tüketime uygun olmayan; rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun
  • Rafine zeytinyağı — 0,3 gramdan fazla olmayan
  • Riviera zeytinyağı — 1,0 gramdan fazla olmayan

Düşük asitlik neden tek başına ölçüt değil?

Listeye dikkatli bakıldığında şaşırtıcı bir şey görünüyor: rafine zeytinyağının asitliği (0,3), natürel sızmanınkinden (0,8) daha düşük.

Buna rağmen rafine zeytinyağı, natürel sızmanın yerini tutmuyor. Sebebi tanımlarda: natürel yağlar "yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler" uygulanarak elde ediliyor; rafine zeytinyağı ise ham zeytinyağının "doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmesi" sonucu elde ediliyor.

Yani rafinasyon asitliği düşürüyor ama yağ artık natürel sayılmıyor. Asitlik, kademeyi belirleyen ölçütlerden yalnızca biri; tebliğ ham zeytinyağı tanımında duyusal ve karakteristik özellikleri de ölçüt olarak sayıyor.

Riviera: bir karışım

m.4/2-c: "Riviera zeytinyağı: Rafine zeytinyağı ile doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağdır."

Yani riviera bir üretim yöntemi değil, bir harmanlama. Karışımdaki natürel yağın oranı tanımda belirtilmemiş.

Çeşnili zeytinyağı

m.4/2-ç: "Zeytinyağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen ve diğer özellikleri açısından bu Tebliğ kapsamında kendi kategorisindeki ürünlerin özelliklerini taşıyan yağdır."

Son kısım önemli: çeşni eklenmesi yağın kademesini düşürmüyor, kendi kategorisinin özelliklerini taşımaya devam etmesi gerekiyor.

Asitlik değeri değişebilir

Bu sayfadaki sınırlar tebliğin yayımlandığı metinden alınmıştır. Tebliğin ekleri ve bazı maddeleri sonradan değişti; ek tablolardan hiçbir sayı bu sayfaya alınmadı çünkü o tablolar ayrı dosyalarda ve bu çalışmada okunamadı. Yukarıdaki değerler tebliğin 4 üncü maddesinde, tanımların içinde yazılı olanlardır.

En üst kademenin ne demek olduğu ve "ilk soğuk baskı" gibi ifadelerin yeri için naturel sızma zeytinyağı nedir sayfasına, zeytinyağı sayılmayan ürün için pirina yağı nedire, sofralık zeytinin bambaşka bir ölçütle sınıflandırıldığını görmek için sofralık zeytin sınıflandırmasına, bu tebliğlerin hangi sistemin parçası olduğu için Türk Gıda Kodeksi nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Son kontrol: 18 Kasım 2026.

Bu Sayfada Ne Yok?

  • Tebliğin Ek-1 ve Ek-2 tablolarındaki değerler yok — peroksit sayısı, UV'de özgül soğurma, sterol kompozisyonu, mumsu maddeler. Bu tablolar ayrı dosyalarda ve okunamadı.
  • Duyusal değerlendirme ölçütleri yok; Ek-2'de bulunuyor.
  • Asitliğin laboratuvarda nasıl ölçüldüğü yok; analiz metotları ayrı bir tebliğde ve bu çalışmada açılmadı.
  • Uluslararası standartlardaki kademeler ve sınırlar yok; o metinler açılmadı.
  • Asitliğin zamanla veya saklama koşullarıyla nasıl değiştiğine dair bilgi yok; tebliğ bu konuda bir hüküm içermiyor.
  • Sağlık iddiası, beslenme önerisi veya tedavi edici etki yazılmaz.
  • Fiyat, marka ve satın alma tavsiyesi yok.
  • Astroloji ve fal içeriği yok; kişisel veri niteliğinde bilgi yazılmaz.

Sık Sorulan Sorular

Zeytinyağında asitlik neyi ölçüyor?

Serbest yağ asitliğini. Tebliğ bunu "oleik asit cinsinden her 100 gramda gram" olarak ifade ediyor; yani yüzde olarak. "Asitlik 0,8" demek, 100 gram yağda oleik asit cinsinden 0,8 gram serbest yağ asidi bulunduğu anlamına gelir.

Natürel sızma zeytinyağının asitlik sınırı kaç?

Tebliğin 4 üncü maddesine göre oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan. Natürel birinci zeytinyağında sınır 2,0.

Rafine zeytinyağının asitliği neden daha düşük?

Rafinasyon işlemi asitliği düşürüyor; tebliğ rafine zeytinyağı için 0,3 üst sınırı koyuyor. Ancak düşük asitlik yağı natürel yapmıyor — natürel yağlar yalnızca mekanik veya fiziksel işlemlerle elde ediliyor.

Asitlik tek başına kalite göstergesi mi?

Değil. Tebliğ ham zeytinyağı tanımında asitliğin yanında "duyusal ve karakteristik özellikleri" ölçütünü de sayıyor; yağ asitlik sınırını tutsa bile duyusal özellikleri nedeniyle doğrudan tüketime uygun sayılmayabiliyor.

Riviera zeytinyağı nedir?

Tebliğin tanımına göre rafine zeytinyağı ile doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan ve asitliği 1,0'ı geçmeyen yağ. Yani bir üretim yöntemi değil, bir harmanlama.

Çeşnili zeytinyağı daha düşük kademe mi sayılıyor?

Sayılmıyor. Tebliğ, çeşnili zeytinyağının "kendi kategorisindeki ürünlerin özelliklerini taşıyan" yağ olduğunu söylüyor; baharat veya bitki eklenmesi kademeyi düşürmüyor.

Kaynak: Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (Tebliğ No: 2017/26), m.4 ve m.20, RG 17/9/2017-30183. Metin 18 Kasım 2026'da açılıp okundu; Ek-1 ve Ek-2 tabloları ayrı dosyalarda olduğu için aktarılmadı. Bu tebliğ, RG 7/8/2010-27665'te yayımlanan 2010/35 sayılı tebliği yürürlükten kaldırmıştır.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.

Yorum Yap